मनातले छोटे मोठे प्रश्न किंवा विचार - भाग ६३

गब्बु - मुद्दा काय आहे, तू फाटे का फोडतोयस? इथे मला अर्थ, उद्देश जाणुन घ्यायची नहान लागलीय आणि तू फाटे फोडतोयस.

बॅट्या - चर्चा तुझ्याबद्दल चालु आहे, उत्तर दे.

एतद्द्वारा प्रमाणित करण्यात येते की श्री. बॅटमॅन हे स्त्रीवादी आहेत.

- 'न'वी बाजू
महासचिव, अखिल-आकाशगंगा स्त्रीवाद तथा स्त्रीवादी प्रमाणन महत्तममंडळ.
..........

(आता खूष?)

असो. र्‍हायलं.

गेल्या काही वर्षात "भारतीय वृक्ष विरुध्द विदेशी वृक्ष " असे वर्गीकरण करून भारतीय वृक्ष लावणे चांगले पण विदेशी लावणे घातक असा प्रचार एका गटाने चालवलेला आहे. भाबड्या देशभक्तीला आवाहन करून पर्यावरणवाद्यांची रिक्रुटमेन्ट वाढवण्याचा तो प्रकार असावा. पण सर्व मासे जसे सारखे लागत नाहीत तसेच सर्व वृक्ष सगळीकडे उपकारक असतातच असे नाही हे मात्र खरे.

पण यातून माझाच मुद्दा अधोरेखित होतो आहे. झाडे वाचवून फायदा आहेच.

बाकी

एकीकडे जिवंत माणसांच्या झोपडपट्ट्या उडवून लावा म्हणून ओरडा करणारे अनेकदा झाडावरचे पक्षी आणि त्यांची घरटी याबद्दल कढ काढताना दिसतात. नक्की काय महत्त्वाचे?

या दोहोंत अंतर्विरोध वाटला तरी तो वेगळ्या पातळीवरचा आहे. बेसिकली प्रदूषण नकोय या भूमिकेतून कधी झोपडपट्ट्यांचा विरोध तर कधी पक्ष्यांबद्दलचा उमाळा येतो. हे पक्ष्यांबद्दलचे उमाळे काढणारे लोक झोपडपट्टीला विरोध करतात याचा अर्थ त्यांनी जगू नये असे मानतात असे नाही.

आणि त्याहीपेक्षा महत्त्वाचे- भूमिकेत अशी निश्चित हायरार्की असण्याने नक्की काय सिद्ध होतं? समजा माझं एक लाडकं कुत्रं आहे आणि काही माणसांपेक्षा मला त्याचा जीव वाचवणं हे महत्त्वाचं वाटतं, काही माणसे मेली तरी त्यांच्यापेक्षा कुत्र्याच्या मृत्यूचं दु:ख मला जास्त होईल. यात नुकसान काय आहे?

यात काही माणसं व्यक्तिपरत्वे बदलतील. कुणासाठी काही माणसं = फडतूस, तर कुणासाठी गुन्हेगार किंवा अजून कोणी असतील. मुद्दा इतकाच, की कुणाचे/कशाचे महत्त्व वाटावे हा पर्सनल मामला आहे. सरसकट ह्यूमन > नॉनह्यूमन अशी हायरार्की करायची गरजच नाहीये इतक्या फर्मलि माणूस डॉमिनंट आहे सध्या पर्यावरणात.

वर प्रतिसाद देताना अगदी बोटांवर आलं होतं, आठ-दहा शब्द टंकलेही होते पण मग वाटलं इतका कीस काही निघायचा नाही म्हणून कंटाळा करून उडवलं लिहीलेलं. पण...
हेच लिहीणार होतो, की 'रस्त्यात मधे येणारं, वाहतुकीला अडथळा/धोकादायक असणारं असले फाटे फोडत बसू नये. मनातला प्रश्न सहज, सुट्टा विचारलाय तर त्याला जर-तरचे फाटे नकोत.'

एकीकडे जिवंत माणसांच्या झोपडपट्ट्या उडवून लावा म्हणून ओरडा करणारे अनेकदा झाडावरचे पक्षी आणि त्यांची घरटी याबद्दल कढ काढताना दिसतात. नक्की काय महत्त्वाचे?
मला चार झाडे उडवून तिथे झोपडपट्टीवासियांसाठी घरे येत असतील तर अधिक आवडेल!

जिवंत माणसांच्या झोपडपट्ट्यांपेक्षा झाडावरचे पक्षी जास्त महत्त्वाचे का वाटू नयेत कोणाला? मला वाटतात. मला माझ्या घराभोवती असणारी झाडं झोपडपट्टी पुनर्वसनापेक्षा जास्त प्यारी असतील.

>> जिवंत पिढ्यांच्या काही अपरिहार्य तजवीजीपेक्षा ४०० ऐवजी माणून ३९० वर्षे जगला यापलिकडे नक्की काय होईल?

आणि माझा मुद्दा निव्वळ उपयुक्ततावादी नसून सौंदर्यवादी आहे. मस्त रणरणतं उन, त्याखाली हिरवी पानं आणि झगझगीत पिवळा बहावा ;-)

हो झाडं मध्ये येतात कधी कधी- अगदी माणसं मरूही शकतात. पण रस्तेरूंदी वगैरे करताना निदान झाडे न तोडता काम होणार आहे का हे विचारात घेतलं जावं. कदाचित डिझाइन थोडं बदलून झाडांसकट नवीन लेन करणं शक्य होत असावं.
औंध रोड (पुणे) रूंदी करण होणार आणि त्यात बरीच झाडे जाणार असं ऐकलं आहे !

पण कमॉन ती फक्त झाडं आहेत.

हे विधान कोण कधी म्हणतं ते फार महत्त्वाचं आहे. झाडं वाढेपर्यंत माणसाच्या एक दोन (किंवा कित्येक सुद्धा) पिढ्या जातात, ती कापायच्या आधी निदान न कापता काम होऊ शकेल का इतकं तरी बघणं आवश्यक आहे.
ग्लोबल वॉर्मिंग वगैरे जाऊद्या- बसस्टॉपव्र उभे राहतो तेव्हा वर एखाद्या झाडाची कॅनपी असेल तर किती बरं असतं ! दरवेळी एक झाड म्हटलं की या एकातून असा कितीसा ऑक्सिजन मिळतोय असे आकडे दाखवून काय फायदा ?

"दुसरं वृक्ष अधिक कॉस्ट एफेक्टिव्ह की शेती? म्हणजे एक वृक्ष तोडून त्याच्या एकुण घेराइतकी शेती केली तर पर्यावरणाचं नेमकं काय नुकसान होतं? "

वृक्ष म्हणजे ऑक्सीजन सोडणारी मशीन,किंवा अमुक एवढा जैवभार वगैरे अशी काहीतरी मर्यादित व्याख्या असेल तर तेवढ्यापुरतच या प्रश्नाचं उत्त्र काढता येइलही ! पण मुळात शेत आणि वृक्ष यांचा माणसाच्या दृष्टीकोनातून रोल वेगवेगळा आहे.

मला चार झाडे उडवून तिथे झोपडपट्टीवासियांसाठी घरे येत असतील तर अधिक आवडेल!

खवचटपणे म्हणायचं तर- "तुमच्या आवारातली चार झाडं तोडून उभारा की तिथे झोपडपट्टीवासियांसाठी घरे."

(हे स्र्व तुम्हालाच काय इथे सगळ्यांना माहित आहे.तरीही लिहिले.)

मला चार झाडे उडवून तिथे झोपडपट्टीवासियांसाठी घरे येत असतील तर अधिक आवडेल!

अनेक प्रशासकीय बिल्डिंगा ज्या संध्याकाळी ६ नंतर कोणीही वापरत नाही (उदा. जिल्हाधिकारी कार्यालय, न्यायालय, विधीमंडल, सचिवालय, तहसिलदार कचेरी) यांमधे रात्री बेघरांना फक्त झोपण्यापुरती जागा का दिली जाऊ नये (म्हंजे सकाळी ती जागा पुन्हा ताब्यात घ्यायची. वाटल्यास त्यां बेघरांनाच ती जागा साफ करायचे पैसे पण द्यायचे.) ? बघा जमतंय का.

दुसरं वृक्ष अधिक कॉस्ट एफेक्टिव्ह की शेती? म्हणजे एक वृक्ष तोडून त्याच्या एकुण घेराइतकी शेती केली तर पर्यावरणाचं नेमकं काय नुकसान होतं?

पक्षी त्यांची कुटुंबे कुठे वसवणार?

दोनदा प्रतिसाद प्रकाशित होतात कारण कधीकधी संस्थळाचा वेग मंदावतो (क्वचित कधी हे आपल्या कंप्यूटरच्या मंदावण्यामुळेही होत असेल). तेव्हा आपण प्रतिसाद प्रकाशित झाला नसेल असं समजून 'प्रकाशित करा' हे बटण दुसऱ्यांदा दाबतो. मग प्रतिसाद एकापेक्षा अधिक वेळा प्रकाशित होतो.

अंहं. हेतुपुरस्सर डुप्रतिसाद दिला तरी होतोय पेस्ट.

खफवरची ही चोप्य-पस्ते अडचण माझ्याकडे येत नाही. (लिनक्स+फाफॉचं अद्ययावत रूप.) त्यामुळे मला शंका आहे की हा ड्रूपाल+कोणतीशी ती बेकार ओएस (विंडोज का काय ते म्हणतात ना?) आणि कोणतासा ब्राऊजर असं काहीतरी लफडं असणार.

मेबी. पण खफवर तुम्हीच केलेल्या प्रयोगावरून लिनक्स + अग्निकोल्हा वापरूनही दोनदा खरड येत नसल्याचे कसे काय दिसले?

नै, फोनवरून वेगळे वापरलेय म्हणजे ओएस ब्राउज़र इश्श्यूच. माय बॅड.

रेल्वेच का? घरात सुद्धा कॉमनच असतात की !!

प्रसाधन गृह जेव्हा लघवी करणे + शौचास जाणे दोन्हीसाठी असते तेव्हा ती युनिसेक्सच असतात. केवळ लघवी करणे या उद्देशाची स्वच्छतागृहे पुरुषांसाठी सिंपल असतात. म्हणून ती संख्येने जास्त असू शकतात. आणि अशा केवळ लघवीसाठी असलेल्या पुरुषांच्या स्वच्छता गृहात महिलांना प्रवेश देऊन काही साध्य होणार नाही.

विचार करतो आहे की ईश्वराला तो ईश्वर* आहे असा दावा करण्याची गरज* कोणत्या परिस्थितीत भासेल?

आजच्या परिस्थितीत. ईश्वराचे स्केप्टिक्स अस्तित्वात आहेत. म्हंजे नास्तिक लोक. व त्यांना स्वतःच्या अस्तित्वाची प्रचीती आणून देणे, पटवून देणे गरजेचे वाटत असेल त्याला तर ?

आता तुम्ही म्हणाल की यावरूनच ईश्वर अस्तित्वात नाही असे सिद्ध होते. पण ही लाईन ऑफ रिझनिंग मला थोडी अस्वस्थ करणारी वाटत्ये. का अस्वस्थ करत्ये माहीती नाही पण I am unable to put my finger on it.

हॅ हॅ हॅ. मी आपले माझे मत सांगितले, कोणाला कसे वागायचे तसे वागु दे. मला बघायला आवडत नाही इतकेच ( राधा वगैरे रोल तर भीषण दिसतात ).

आता ऐसी वर आपली मते पण सांगायची नाहीत इतकी असहिष्णुता आली असेल असे वाटले नव्हते

दोन्ही आजूबाजूलाच आहेत!

हो.. आता मस्त टँकरने दारापर्यंत येतं. किंवा फारतर दोन-चार मैल जावं लागतं. लोकांना पाणी भरायला म्हणून दोन-दोन बायका करायला परवडू लागलं आहे. त्यामुळे मौज आहे. बाकी डिसॅलिनेशनची वेळ येणार नाही याचीही शक्यता आहेच. हे सिंगापूरसारखे देश उगीच शो ऑफ म्हणून चौथा प्लॅन्ट टाकताहेत. काय तर म्हणे मलेशियातलं धरण रेकॉर्ड लो पातळीला गेलंय. हा एल निनो संपला की धो-धो पाऊस पडणारेय; पण ह्यांना दम निघेल तर ना?
पण सिरीयसली, सन एडिसन सारख्या कंपनीचं दिवाळं निघतं अचानक त्यामुळे अजून काही वर्षं तरी वेट ॲन्ड वॉच केलं पाहिजे असं वाटतं. सोलर इलेक्ट्रीक वाहनांनी मालवाहतूक सुरु व्हायची नुसती शक्यता निर्माण झाली तरी पैसे लावणार.