लाकूडतोड्याची गोष्ट

लाकूडतोड्याची गोष्ट

लेखक - संजीव खांडेकर

एका संध्याकाळी
एक लाकूडतोड्याटाईप गरीब इसम
एका नदीकिनारी आपले कपडे धूत होता.
तो गरीब असल्यामुळे
त्याच्यापाशी कपड्यांचा एकच जोड होता.
तोही अनेक ठिकाणी फाटलेला.
तो एकच एक असल्यामुळे तो कपड्यांनाच 'स्किन' म्हणत असे
आणि कपडे धुण्यासाठी
अर्थातच
त्याला नागडे होऊल ते धुवावे लागत.

त्या दिवशीदेखील
तो असाच
नागड्यानेच कपडे धूत होता.
त्यामुळे
स्वाभाविकच
स्किन शरीरावर नसल्यामुळे
आतले लाल मांसल आवरण
तांबड्या निळ्या रक्तवाहिन्या,
इतकेच काय, पोटातील आतडी वगैरे
सगळेच दुसऱ्याला दिसू शकत होते.
ते दृश्य अगदीच अश्लील असल्याने.
बीभत्स व किळसवाणे असल्याने,
त्याला
लवकरात लवकत कपडे धुवून, वाळवून
किंवा ओलेच कपडे अंगावर चढवण्याची घाई झाली होती.
घाई संकटाची खाई.
Haste makes waste.

तर घाईमुळे धुता धुता
अचानक त्याच्या हातून
त्याची 'स्किन' निसटली आणि नदीच्या वाहत्या प्रवाहात
लांबवर वाहून जाऊ लागली.
पोहता न आल्याने
व एकुलती एक 'स्किन' वाहून गेल्याने
आता आपल्याला नागडेच राहावे लागणार
नागडेच शहराकडे परतावे लागणार
या जाणिवेने लाकूडतोड्या शहारला
त्याच्या लाल रक्तवाहिन्या अधिक लाल,
तर निळ्या अधिक निळ्या झाल्या.
त्याचे मुठीएवढे लालभडक हृदय धपापू लागले.
चेहऱ्यावर घामाचा थेंब तरारला
हातपाय थंड पडले.
काय करावे ते त्याला सुचेना.
कुठे जावे ते काही केल्या आठवेना.
तो घाबरून प्रथम धाय मोकलून
तर नंतर
नियमित ड्रमबीट्ससारखा हुंदके देत रडू लागला.
ते बीट्स इतके तालबद्ध, रिद््मिक होते
की त्यावर सारा आसमंत थिरकू लागला. नाचू लागला.
जणू सारा निसर्गच -
डिस्कोथेक प्लॅटफॉर्म झाला आहे असे भासू लागले.
त्याच वेळी आकाशातून श्रीभगवान आपल्या सखीसह
कुठूनतरी कुठेतरी जात होते.
हा म्युझिकचा आवाज ऐकून त्यांच्या सखीने हेलिकॉप्टरमधून मान बाहेर काढली.
व खालचे दृश्य पाहून ती किंचाळलीच.

तिने नागडा पुरुष पाहिला नव्हता असे नव्हे.
पण अंगावर 'स्किन' नसलेला नागडा प्रथमच पाहिल्याने
व त्याच्या हुंदक्यांच्या तालावर नाचणारा निसर्ग
प्रथमच पाहिल्याने तिची शुद्ध हरपली.
आपल्या सखीने काय पाहिले,
तिची शुद्ध कशाने हरपली हे जाणण्यासाठी
श्रीभगवानांनीही आपल्या पायाचा डावा अंगठा
चोखण्यासाठी तोंडात घेण्याऐवजी,
विमानातून बाहेर काढला.
माशीच्या गोल डोळ्यासारखा तो अंगठा
३६० अंशात फिरला
आणि पुन्हा विमानात गेला.
श्रीभगवान तिला म्हणाले,
'अगं प्रोलेटॅरिएट, प्रोलेटॅरिएट...'
सखी ताडकन जागी झाली.
प्रथम तिला हा परफ्युम किंवा ब्रेसियरचा नवा ब्रॅन्ड असावा असे वाटले.
पण मग आपण शॉपिंग मॉलमध्ये नसून अवकाशात आहोत;
आणि कुठूनतरी कुठेतरी विहार करायला बाहेर पडलो आहोत
याचे भान तिला आले.
ती म्हणाली, 'तो नागडा, त्वचाहीन मानव...'
श्रीभगवान पुन्हा म्हणाले, 'अगं प्रोलेटॅरिएट, प्रोलेटॅरिएट...'
तेव्हा बहुदा योगसमाधीच्या उच्च पायरीवरचा,
हा नवा मंत्र असावा,
असे समजून तिने हात जोडून मंत्र ग्रहण केला.
श्रीभगवानांच्या पायाच्या डाव्या अंगठ्याचे तीर्थ ग्रहण केले
व लाडिक आवाजात भगवानांना तिने साद घातली;
ती पुढे म्हणाली, '...
'बहुदा त्या नागड्या माणसाला काही दुःख असावे.
त्याच्या अरण्यरुदनावर सारी अवनीच भूकंपासारखी
कंप पावू लागली आहे. नाचू लागली आहे.
तेव्हा हे संगीत तातडीने थांबवण्याची गरज आहे.
तरच हे सुंदर विश्व वाचेल.'
श्रीभगवानांनी यावर क्षणभर डोळे मिटून विचार केला.
अन्तचक्षूंनी विश्वाचा आढावा घेतला.
थोडीफार सॅटलाईट फोटोग्राफीही केली.
नागड्या माणसाच्या
तेही त्वचा नसलेल्या असभ्य माणसाच्या
संगीतापासून आपण निर्माण केलेल्या जगाला धोका आहे
हे त्यांच्या चाणाक्ष, अनुभवसिद्ध डोक्याने ओळखले.
आणखी थोडा विचार करून
त्यांनी काही बटणे दाबून विमानाचे इंजिन बंद केले.
ते अलगद जमिनीवर उतरवले.
आणि श्रीभगवान मग स्वतःच धरतीवर उतरले.

तरीही लाकूडतोड्याटाईप इसमाचे हुंदके,
व निसर्गाचे नाचणे चालूच होते.
भगवानांना एकदा वाटले, सरळ चक्र चालवावे
आणि त्या फाटक्या माणसाचे मुंडके उडवावे.
म्हणजे रडणे थांबेल,
त्यामुळे म्युझिक बंद होईल
आणि निसर्ग ताळ्यावर येईल.

परंतु तसे न करता त्यांनी त्याला विचारले,
'हे फाटक्या मित्रा, काय झालं तुला?'
'तू का रडतोस...? ... तू का कविता करतोस?
गाणं गातोस ...? आणि साऱ्या निसर्गालाच वेठीला धरतोस?
...?'
त्यावर हुंदके देत लाकूडतोड्या म्हणाला,
"हे भगवान, हे देवा पांडुरंगा, मी एक गरीब
लाकूडतोड्या असून, माझं पोट हातावर चालतं.
देवा, माझ्याजवळ अंगावरचा एकच कपडा आहे.
तो एकच एक असल्यामुळे लोक त्यालाच माझी 'स्किन' म्हणतात."
"काय 'जीन्स' म्हणतात?" श्रीभगवान उवाचले.
"नव्हे परमेश्वरा, दीनदयाळा, 'स्किन' म्हणतात"
लाकूडतोड्या पुढे सांगू लागला.
"तर ती एकच असल्याने, ती अंगावरून उतरवून
संध्याकाळी या नदीच्या काठावर मी तिला धुतो.
पुन्हा लवकर अंगावर चढवायची घाई झाल्याने आज
ती माझ्या हातून निसटली आणि प्रवाहात अदृश्य झाली.
आता कुठून आणू मी माझी स्किन?
असा कसा नागडाच जाऊ परत नगरात?
लोक काय म्हणतील?' इत्यादी चिंतांमुळे दु:खी आहे.
कष्टी आहे. म्हणून अनाथांच्या नाथा, मी रडतो आहे."
एका दमात लाकूडतोड्याने आपले दुःख सांगितले.
व पुन्हा त्याचे हुंदके वाढू लागले.

श्रीभगवान त्याला म्हणाले,
"हात्तीच्या, एवढेच ना,
मग मी काढून देतो तुझी जीन्स नदीतून.
माझ्याकडे स्टेट ऑफ द आर्ट टेक्नॉलॉजी आहे.
हजार हात आणि दशसहस्र पाय आहेत,
हबल, बबल, सबल, सखोल, स्फटिक आहे.
मशीनरी, बॉम्ब्स म्युझियम्स
आणि पार्लमेन्टदेखील आहे.
देवळं, चर्चेस किंवा मशिदी मदरसे आहेत.
तू कशाला काळजी करतोस?"
एवढे म्हणून भगवान स्वतःच नदीच्या पाण्यात उतरले.
एका डुबकीतच त्यांनी निळ्या रंगाची, नवीकोरी,
लेबलसहित असलेली,
काही ठिकाणी मुद्दाम फाडलेली
डिझायनर जीन्स बाहेर काढली
लाकूडतोड्यासमोर धरली,
ते म्हणाले,
'Look at this Blue Jeans.
Guess. UK'
लाकूडतोड्याने जीन्स हातात घेतली,
निरखली व त्यांना, ती परत देत तो पुटपुटला,
'ही नव्हे माझी...'
वाक्य पुरे होण्याआधीच त्याला हुंदके अनावर झाले.
क्षणभर थांबलेला निसर्ग पुन्हा नाचू लागला.
भगवान म्हणाले, 'Fuck you Man.'
आणि त्यांनी परत नदीत उडी मारली.
सखीला आता गंमत वाटू लागली होती.
अधूनमधून तीही नाचू लागली.
'माय हिप्स डोन्ट लाय' म्हणत नाचू लागली.

भगवान पुन्हा बाहेर आले,
त्यांच्या हातात पुन्हा एक नवीकोरी,
लो राईज,
एका बाजूला उसवलेली, सीटवर डाग पडलेली,
ब्ल्यू डेनिम होती.
ते म्हणाले, 'फाटक्या मित्रा, ही बघ,
तुझीच आता, नवी ह्यूगो बॉस. लिमिटेड एडिशन.'
लाकूडतोड्याने ती डेनिम हातात घेतली.
क्षणभर त्याचे डोळे लकाकले.
म्युझिक बंद झाले. निसर्ग अवघडला.
सखी भांबावली.
पण त्याने पुन्हा डोळे मिटले. हुंदका दिला.
कुशल डी.जे.ने क्षणभर पॉज घ्यावा तसा.
पुन्हा जोरजोरात कर्कश रडगाणे सुरू झाले.
लाकूडतोड्या म्हणाला, 'सॉरी, ही माझी नव्हे.'
श्रीभगवान म्हणाले, 'तुझ्या आईची गांड',
आणि त्यांनी परत नदीत उडी घेतली.

काही क्षणांतच भगवान बाहेर आले.
आता ते चांगलेच थकलेले दिसत होते.
त्यांच्या डोक्यामागे फिरणाऱ्या चक्राची गतीही काहीशी
मंदावली होती.
यावेळी त्यांच्या हातात एक नवी, कोरी करकरीत,
पण जुनीपुराणी दिसणारी,
'टेक्सास' एम्बॉस केलेली,
पितळी बकल असलेली,
काळसर तपकिरी निळसर पांढरी जीन्स होती.
श्रीभगवान म्हणाले, 'मॅन हिअर यू गो; तुझीच ही. अॅन्टिफिट. टेक्सास, यू. एस. मरीन इन गल्फ; चढव अंगावर
... आणि गेट लॉस्ट!'
आणि तुच्छ नजरेने निसर्गाकडे पाहिले.
म्युझिक थांबल्याने सखी चेहेऱ्यावरचा घाम पुसत होती.
निसर्ग सिगारेट ओढत आजूबाजूला विसावला होता.
लाकूडतोड्याने अँटीफिट हातात घेतली.
त्याचा चेहरा आनंदाने फुलला.
पण क्षणभरच.
पाठोपाठ त्याच्या साऱ्या नागड्या शारीरिक आंतररचनेतून
एक पीळदार उसासा बाहेर पडला.
तो म्हणाला, ' व्हाय डू यू डू धिस? ही पण माझी नव्हे.'
सखीसकट सारा निसर्ग पुन्हा नाचण्यासाठी पोझ घेऊ लागला.
ढुंगण वरखाली करत, पायांनी ताल जमवू लागला.
जागच्या जागीच घुमू लागला.
पण श्रीभगवानांनी प्रसंगावधान राखले
एक हात उंचावून त्यांनी निसर्गाला आपल्या जळजळीत
नजरेने रोखले.
सखीला फ्रीज केले
आणि लाकूडतोड्याला स्मितहास्य दिले.
भगवान म्हणाले, 'हे माझ्या फाटक्यातुटक्या मित्रा,
I'm really pleased and happy.
Touched and moved.
कित्येक दिवसांत तुझ्यासारखा सच्चा भक्त पाहिला नव्हता.
मी तुझ्यावर प्रसन्न झालो आहे.
म्हणून विसर तुझी जुनी अडगळ वेडगळ स्किन.
बक्षीस म्हणून या तिन्ही जीन्स मी तुला देत आहे.
आणि वर एक वरही.'
लाकूडतोड्या म्हणाला, 'तो कोणता महाराज?'
भगवानांनी आता जाणले होते की
निसर्ग काबूत येऊ लागला आहे.
श्रीभगवानांनी अभयमुद्रा धारण केली
आणि ते म्हणाले,
'And there shall be a giant mall,
And there became the Mall.
And there shall be Jeans on Sale.
And there became the Sale of Jeans.
And the God said there shall be happiness
And there became the happiness ...'

लाकूडतोड्याच्या चेहऱ्यावर आनंद पसरला.
त्याने तिन्ही जीन्स एकापाठोपाठ एक
लेबलसह अंगावर चढवल्या.
भगवान म्हणाले, 'यापुढे कोणीही राहणार नाही
नागडाउघडा.'
तरी त्याने पुन्हा विचारलेच, 'पण माझं म्युझिक महाराज?'
श्रीभगवानांनी बोट वर केले.
लाकूडतोड्याने वर पाहिले.
दहा दिशांनी उजळत काही गोपुरे वर येताना दिसत होती.
सारे शहर होर्डिग्जच्या सप्तरंगात न्हात होते.
लाकूडतोड्याने एक दीर्घ श्वास घेतला
आणि शांतपणे एका नव्यानेच वर येणाऱ्या,
मॉलच्या उजळलेल्या मनोऱ्याच्या दिशेने तो चालू लागला.
हात जोडून म्हणाला, 'Thank you.'
भगवानांनी किक मारून विमान स्टार्ट केले.
रनवेवर विमान धावू लागले.
खिडकीतून हात बाहेर काढत, बाय बाय करीत
भगवान स्वतःशीच पुटपुटले, 'Fuck you.'

('नांगी गळू लागलेले फुलपाखरू' ह्या लेखाच्या संदर्भात वाचण्यासाठी पुनर्प्रकाशित.)