नतद्रष्टांची किरकिर
==========

-राजीव उपाध्ये

टीप - ए०आय० निर्मित आशयाबद्दल सतत किरकिर करणार्‍यांना हा लेख मी समर्पित करत आहे. विचारमंथनात (ब्रेनस्टॉर्मिंग) मध्ये ए०आय० अचाट मदत करतो, हे ज्यांना समजू शकत नाही त्यांना हे तंत्रज्ञान माफ करो.

कालच माझ्या फेसबुकच्या कालरेषेवर एक बातमी येऊन थडकली. टुरींग पारितोषिक विजेत्या प्रा० डोनाल्ड नुथ यांनी त्यांची एक अचंबित करणारी "यशकथा" प्रकाशित केली आहे. त्यानिमित्ताने ए०आय० बद्दल पसरविले जाणारे गैरसमज आणि ए० आय० चा नवे शोध लावण्यात लागणारा हातभार हे पुरेसे उजेडात आणणे एक ए०आय० समर्थक म्हणून माझी नैतिक जबाबदारी ठरते.

गणितज्ञ पिएर-सिमोन द लाप्लास : तर्कशक्तीचा विराट दीपस्तंभ

इजराईल आणि इराण यांच्यातील युद्ध दीर्घकाळ चालणार आहे. युद्ध आणि त्याचे परिणाम याबाबत सर्व प्रतिक्रिया एकाच ठिकाणी याव्यात म्हणून हा स्वतंत्र धागा.

सामाजिक संकल्पनांची घटनात्मक वैधता
=====================

-राजीव उपाध्ये

निसर्ग बौद्धिक क्षमतेची देणगी सर्वांना समान देत नाही. त्यामुळे असे असमान बौद्धिक क्षमतेची वाटणी झालेल्या सदस्यांचे मानवसमूह भावनिक, आर्थिक, शारीरिक इ० गरजांच्या पूर्ततेसाठी कळप करून एकत्र राहतात. अशा कळपात राहताना कळप एकत्र ठेवण्यासाठी, तसेच कळपांतर्गत हितसंबंध अनेक ’सामाजिक संकल्पना’ (सोशल कंस्ट्रक्ट्स) सहसा कळपातले बलिष्ठ सदस्य निर्माण करतात. अशा सामाजिक संकल्पना रुजविण्यासाठी बळ, दंतकथा, भीति अशी वेगवेगळी साधने वापरली जातात.

२६ फेब्रुवारी १९७६ हा दिवस मराठी साहित्याच्या इतिहासात सुवर्णाक्षरांनी नोंदला गेला. कारण याच दिवशी मराठी भाषेला पहिल्यांदाच ज्ञानपीठ पुरस्कार मिळाला आणि तो मिळाला महान साहित्यिक वि. स. खांडेकर यांना. हा पुरस्कार त्यांच्या ‘ययाती’ या कालजयी कादंबरीसाठी देण्यात आला. हा सन्मान फक्त एका लेखकाचा नव्हता; तो संपूर्ण मराठी भाषेच्या सर्जनशील शक्तीचा आणि तिच्या समृद्ध साहित्यपरंपरेचा गौरव होता. त्या क्षणी मराठी साहित्याने राष्ट्रीय पातळीवर आपली वेगळी ओळख अधिक ठळकपणे निर्माण केली.