शाळेची वेळ

प्रकाटाआ

पाभेजी,
कोणतेही सत्र घेतलेत तरी शाळेचा एकूण वेळ एक्झॅक्टली तितकाच असतो. (क्लॉक अवर्स) त्यामुळे अमुक सत्रामुळे जास्त वेळ मिळतो वगैरे पटले नाही. (सकाळच्या सत्रातील मास्तरांस कमी वेळ काम करून तितकाच पगार मिळू लागला तर आपल्याकडे किती बोंबाबोंब होईल याची कल्पना केलीत का कधी?Wink )
दुसरे म्हणजे आपल्याकडे दुपारी भयंकर ऊन असते. अन उन्हाळा हा डॉमिनंट ऋतू आहे. थंडी फार कमी दिवस असते. त्यामुळे लहान मुलांसाठीची वेळ सकाळची बरोबर वाटते. बर्‍याच शाळा ऐन थंडीत,७ ऐवजी ८ वाजेपासून सुरू होतात.

(हा प्रतिसाद इतरत्र आधीच दिला आहे, इथे फक्त कॉ.पे. केला आहे.)

आमची शाळा दुपारच्या सत्रात भरत असे. उन्हाळ्यात ऊन वाढल्यावर शाळा सकाळी सुरू होई आणि ९ च्या ऐवजी ८ तास (लेक्चर्स) होत. मला सकाळच्या शाळेचा फार फायदा होतो असे वाटत नाही. सलग वेळ मिळत असला तरी टाईमपासच अधिक व्हायचा. दुपारीपण झोप येई कधीकधी. त्यामुळे उन्हाळा आणि शनिवार सोडून दुपारीच चांगली वाटायची शाळा.

शाळा हवीच का?

उत्तर हो असल्यास मला रात्रीची वेळ चालेल... :innocent:

आमची शाळा नेहमीच सकाळी पावणेअकरा ते सव्वाचार (किंवा पावणेपाच) पर्यंत असे. त्यामुळे सकाळच्या शाळेचा अनुभव फक्त शनिवारी यायचा.

मला पाभेंनी सुचवलेल्या बदलाचा विचार करावासा वाटतो तो दुसऱ्या कारणासाठी. चौथीपर्यंतच्या मुलांना सांभाळण्याची जास्त गरज असते. पाचवीनंतरची मुलं अधिक स्वतंत्र असतात. ज्या घरात नवराबायको दोघेही काम करतात तिथे बारा ते सहा मुलांची काहीतरी सांभाळण्याची सोय करण्यापेक्षा सकाळी ९ ते १२ आणि संध्याकाळी ५ ते ६ अशी सोय करणं सोपं जाईल का? की ही वेळ लहान मुलांना दुपारी झोप घेता यावी म्हणून निवडलेली आहे?

करण्याची सोय असणारे एक संकेतस्थळ निघालेले आहे. हा प्रतिसाद म्हणजे त्या स्थळाची जाहिरात नव्हे. सहज आठवले म्हणून लिहिले.

आयुष्य ही एक शाळा आहे आणि अभ्यासाला वेळच मिळत नाही.

वाळवंटातून आलेला नवा माणूस मी
समजवा कोणीतरी की का बरसते याइथे

-'बेफिकीर'!

वेळ अशी काही जबरदस्तीने ठरवलेली असूच नये. माझ्या कल्पनेतील शाळा अशी:-
साधारणतः एखाद्या खेळाच्या तालमीचं, खेलाच्या स्पर्धेचं रूप त्याला हवं.
म्हणजे, सकाळी ७ ते संध्याकाळी ६ ह्या वेळात विविध वर्ग उपलब्ध असतील, ज्याला जे आवडेल त्याने तिथे जाउन बसावे. वर्षाखेरिस कुठल्याही आवडीच्या ५ विषयात काहिएक performance चे बंधन मात्र असावे. विद्यार्थ्याने ते स्वतःहून शिकायचे आहे.
(अशीच संकल्पना शांतीनिकेतन वगैरे मध्ये राबवून झाल्याचे ऐकले आहे.)
माझ्या बुजरेपणाची व एकाकीपणाची सुरुवात झाली तेव्हा मी आठवीच्या आसपास उगीच गावातून चक्कर मारी. खावेसे वाटले ते खाई.कधी ऐन दुपारी शांत वेळी दूरच्या मंदिरात शांत पहुडण्याचा आनंद काय असतो, ते मला तेव्हाच समजले. कधी गावाबाहेरच्या शेतातल्या लोकांशी गप्पा मारी. सगळं पहायची, फिरायची एक विचित्र हौस होती तेव्हा. असाच फिरत फिरत एकदा आमच्याकडे जुन्या औरंगाबादेत मुस्लिम बहुल भाग आहे, तिथे गेलो होतो. तिथे कुणीतरी फार पूर्वी आमच्याकडे काम करणार्‍या खाला/मौसी भेटल्या.घरी चल म्हणून कौतुकाने घेउन गेल्या. त्यांच्या व्हरांड्यातच कुणीतरी कोकरु हलाल करीत होते. त्याचा गळा चिरत होते. त्याला थेट एका घावात मारण्यापेक्षा असे रक्त वाहून मारले जाते, त्यालाच हलाल म्हणतात, हे नंतर समजले. दोळे उघडे थेउन, टाचा घ्स्शीत ते मेले. ते नीट मरावे म्हणून त्याची तडफड होत असताना काही जणांनी त्याचे पाय घट्ट धरून ठेवले होते. तेव्हा हे सगळे इतके थेट प्रथमच इतक्या जवळून पहात होतो. तोवर मी नंबर एकचा खादाड असूनही सडपातळ अंगकाठी असल्याने मला कौतुकाने,थट्टेने सगळे " खातय बोकडावनी अन् होतय माकडावानी" असे म्हणत. ह्यानंतर मला कुनी "बोकड", "कोकरु" म्हटल्यास कसेसेच होइ.
पण एकूणात वेळ मस्त जायचा. मनाला वाटेल ते करायचो. घरी समजल्यावर बोलणी बसली थोडी, पण मला जोवर तसे करावेसे वाटले, तोवर मी केले. कसं अगदि हलकं हलकं वाटायचं.
माझ्यासाठी हाही शिक्षणाचा भागच होता असे आता वाटते.
विषय काय, मी लिहितोय काय.
विषयाच्या एखाद्या शब्दातून अचानक मनातील साचलेल्या विचारद्रव ढवलला जातो, गढूळ होउन तळाशी असणारे काहीतरी असे अचानक वर येते. ते लिहून मोकळा होतो. हळूहळू सगळे कसे पुन्हा तळाशी जाते आहे. मी पुन्हा क्रियाविहीन व सामान्य बनतो आहे

प्रकाटाआ

पाभे माझी शाळा तिसरी ते सातवी सकाळची होती
आठवीनंतर बारा ते पाच झाली
पण माझ दुपारच्या शाळेच्या वेळेशी काही जमल नाही
मला स्वतला सकाळची वेळ अतिशय आवडते
सकाळी लवकर उठल्याने फ्रेश तर वाटतेच पण अभ्यासही चांगला होतो
झोपेच म्हणाल तर टीव्ही बंद करुन लवकर झोपल्यास मुलांना उठायला प्राँब्लेम होत नाही

थोडी प्रशासकीय अडचण असावी.

बहुतेक शाळांमध्ये पहिली ते दहावी असे वर्ग असले तरी प्रशासकीय दृष्ट्या प्राथमिक विभाग आणि माध्यमिक विभाग वेगळे असतात. प्राथमिक विभागास वेगळे मुख्याध्यापक वगैरे असतात. शिवाय अनेक शाळांमध्ये इमारतीही वेगळ्या असतात. आणि दोन सत्रातली शाळा प्राथमिक आणि माध्यमिक अशी वेगवेगळी चालवली जाते. त्यामुळे प्राथमिक विभागात दोन वर्ग सकाळी आणि दोन वर्ग दुपारी चालवले जातात. तसेच माध्यमिक विभागात तीन वर्ग सकाळी आणि तीन दुपारी चालवले जातात.

म्हणून पहिली ते चौथीचे/पाचवीचे वर्ग दुपारी आणि पाचवी/सहावी ते दहावीचे सकाळी अशी विभागणी शक्य होणार नाही.

दोनदा झाला म्हणून प्रकाटाआ

ऑफिसच्या वेळेप्रमाणेच ९-४/५ अशी शाळेची वेळ हवी, त्यामुळे कुटुंबाला सकाळ/संध्याकाळ एकत्र वेळ घालवण्याची संधी मिळेल, ह्यात शाळेतिल लॉजिस्टिकचे इश्युज असू शकतिल पण वर्षाकाठी आकरण्यात आलेली फी बघता ही अपेक्षा फार नाही. शिक्षण/काम हेच आयुष्य नसुन, आयुष्याचा एक भाग असले पाहिजेत असे माझे मत आहे.

दुपारचीच शाळा बरीये. व्यवस्थित झोप होते, जेवण होतं, झालंच तर एखाद्या तासाला मागच्या बाकावर बसुन वामकुक्षी घेता येते, जरा संध्याकाळ झाली की मित्र मैत्रीणी असतातच खेळायला. जर वर्गाबाहेर उभं केलं तर छानपैकी बाहेर गॅलरीत उभं राहुन गप्पा हाणता येतात. कीतीतरी फायदे आहेत.

>>>> याच्या नेमके उलट घडते. लहान वर्गाचे विद्यार्थी सकाळच्या सत्रात शाळेत जातात. पाचवी पासून पुढे ठिक आहे पण पहिली ते चौथीचे विद्यार्थी हे खरोखर लहान वयाचे असतात. सकाळच्या वेळी त्यांचे उठणे, तयारी करवून घेणे पालकांना जिकीरीचे असते.

तुम्ही पालकान्ची जिकीर विचारात घेऊ नका हो, हे जे काही लहान मुलान्ना लौकर ऊठवणे/तयार करणे वगैरे "पालकांना" जिकीरिचे अस्ते ना, त्यापेक्षा जास्त जिकीरिचे वाढलेल्या वयाच्या पोरान्ना लौकर उठण्याची शिस्त लावण्याचे अस्ते. शिवाय, लहान मुले दुपारची पेन्गुळतात ते वेगळेच. किंबहुना, लहानपणी दुपारची थोडी झोप देखिल योग्य शारिरीक वाढीसाठी आवश्यक मानली जाते. तसेच, लौकर उठण्याची शिस्त लहान वयातच लागू शकते. त्यामुळे, पालकांन्ना काय त्रास होतो (स्वतःच उठण्याचा? की मुलान्ना उठविण्याचा? :डोमा: ) त्याचा विचार करणे तितकेसे महत्वाचे वाटत नाही.

वरती आदरणीय श्री. निळे यांनी विचारलेला "शाळा हवीच का?" हा मूळ प्रश्न जो पर्यंत सोडवला जात नाही, तो पर्यंत शाळेच्या वेळा वैग्रे आनुषांगिक प्रश्न आपण बाजुला ठेवु!