भ्रष्टाचारासारखा प्रश्न मिटणार नाही.

वैयक्तिक नैतिकता अंगी बाणविल्याशिवाय भ्रष्टाचार कमी होणे दुरापस्त.

हे न संपणारे प्रश्न आहेत सर्व.

उपेक्षित धागा आहे.

त्याची सुरुवात घरा-घरातून व्हायला हवी.

ही खरी ग्यानबाची मेख आहे.
जे काय भोवताली होतंय, त्याला मी, "मी" अन मीच रिस्पॉन्सिबल आहे, ही जाणीव जेंव्हा उपजेल, तेंव्हा आपण 'सुपरपॉवर' होऊ. तोपर्यंत, शिवाजी जन्मावा, पण शेजारच्या घरी. हीच आपली इच्छेच्छा! (सुपर्लेटीव्ह डिग्री ऑफ इच्छा)

प्रश्नासोबत उत्तर लिहिलेला धागा काढल्याबद्दल धन्यवाद!
(वाद घालण्यात धन्यता मानणारा, धन्य वादी)
आडकित्ता!

फक्त आपली नैतिकता वाढवून चालणार नाही तर ज्यांची नैतिकता खालावली आहे त्यांचे कडे "ते चूकीचे करत आहेत" या दृष्टीने पहाता यावयास हवे. ते कसे होणार? उदाहरणच द्यायचे तर माझ्या नवर्‍याचा एक गुजराथी मित्र अतोनात काळ्या धंद्यात बुडलेला होता. पण आमचा तो खूप चांगला "फॅमिली - फ्रेंड" होता. मग अशा लोकांना जर मित्र/ सामीजीक प्रतिष्ठा मिळते तर ते का म्हणून त्यांचे वागणे सुधारतील? आताच बातमी आली की त्याचे धंदे इतके खोलवर होते (जे आम्हाला माहीत नव्हते, शंका होती पण इतके सिव्हीअर असतील याची कल्पना नव्हती) की तो छोटा राजनच्या गँग मधील हवाला केस मधील मुख्य म्हणून पकडला गेला. आता हाच मित्र त्यांच्या घरी दीड दिवसाचा गणपती बसला की आम्हाला सांगत असे की - प्लीज आजके दिन "नॉनव्हेज" खा के घर मत आना =)). म्हणजे जे लोक इतकं सोवळं पाळतात त्यांची स्वतःची पैशाबाबतची मूल्ये मात्र खालावलेली असतात.

नैतिक / अनैतिक ही सीमारेषा बरीच सापेक्ष आणि धूसर आहे.

मी व्हरमाँट ला होते तिथे एका दुकानात "स्फटीकाचा" गणपती होता. मी दर आठवड्याला जाऊन तिला विचारायचे - "किंमत कमी करणार?" आणि ती उत्तर द्यायची "मी तुला "डिस्काउंट देऊन , माझ्या अन्य गिर्‍हाइकांवर अन्याय करणार नाही.". नेमका त्या दुकानाचा जेव्हा वार्षिक सेल होता तेव्हा मी नवर्‍याकडे गेले होते आणि तो गणपती तेव्हा कमी किंमतीत घेऊ शकले नाही. परत विचारता - तेच उत्तर. अशा रीतीने तिच्या नैतिकतेच्या कल्पनांमधून मला तो गणपती मिळालाच नाही कारण आर्थात मला तितके पैसे त्यात घालायचे नव्हते.

स्वतःपासून सुरुवात करायची हे बरोबर आहे. या मुद्द्याशी मी पूर्णपणे सहमत आहे. जसे ऑफीसात असताना केवळ काम करणे/नेट ब्राऊझ न करणे हे तरी मी करू शकते :(

एखाद्याला जे नैतिक वाटेल ते दुसर्‍याला वाटेलच असे नाही. पैसे घेणार्‍याला कदाचित ते नैतिक (?) वाटेल पण तेच जर तो देत असेल तर अनैतिक वाटेल. हे एक उदा.

बाकी कायद्याची जर कडक अंमलबजावणी झाली तर बर्‍याच गोष्टी सोप्या होतील..अन आत्याबाईला मिशा असत्या तर काका म्हंटले असते.

नैतिक काय ? आणि अनैतिक काय ? हे कोण आणि कसं ठरवणार हाही एक प्रश्नच आहे.

बहुतेक वेळा नैतिकता हा सोयीचा मामला असतो..

नैतिकता म्हणजे काय? ती कशी सांभाळायची हे 'मी' सांगेन .. ते इतरांनी ऐकावे..
पण मी जे सांगीन ते मलाही लागू होईलच असे नाही .. त्या वेळेस नैतिकतेचे नियम बदलु शकतात - असाच बहूतेक वेळेला पवित्रा असतो.

आधी भ्रष्टाचार म्हणजे काय ते एकदा निश्चित केले पाहिजे म्हणजे नीट चर्चा करता येईल.

भ्रष्टाचार व त्यासारख्या अडचणीं वर संघाची रोजची शाखा ह्या सारखा एक नक्कीच उपयुक्त मार्ग आहे. म्हणजे नित्य उपासना (देवाची नव्हे तर संस्कारची) हा एक अत्यंत प्रभावी उपाय आहे.

अर्थात हा माझा वैयक्तिक विचार

(बघा म्हणजे)
पक्षी

दुष्काळाबाबत... स्वारी स्वारी स्वारी! भ्रष्टाचाराबाबत इतकं छान विवेचन केलंया ऐनापुरेभाऊंनी, पण धागा मातूर उपेक्षितच राह्यलंया. असो, ज्याचं त्याचं नशीब ! भ्रष्टाचार ( पुण्य कमविण्यात) संपणारच नाही.