अभिव्यक्ती

प्राचीन काळातली मानवी मूल्यं आजच्या काळापेक्षा कितीतरी सरस होती.

तेंडुलकरांनी मोदींना गोळी घालण्याचा विचार मांडणं आणि हुसेननी हिंदु देवतांची नग्न चित्रे काढणं कायद्याच्या कुठल्या चौकटीत बसतं?
म्हणजे तेंडुलकरांनी घाशीराम मधे एखाद्या समाजातील काही एका विवक्षित व्यक्तीबद्दल एकांगी भडकाउ चित्रण करणं किंवा बंदूक असती तर मोदींना गोळी घातली असती म्हणणं, हुसेननी आमच्या देव देवतांचं चुकिचं चित्रण करणं यासाठी त्यांना अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य आहे पणं त्याबद्दल प्रतिक्रिया व्यक्त करताना मात्र लोकांनी कायद्याच्या चौकटीत राहिलं पाहिजे का? हुसेनच्या चित्रावर कायद्याच्या चौकटीत राहून प्रतिक्रिया कशी व्यक्त व्हायला हवी होती? प्रतिक्रियास्वरूप काही हिंदू चित्रकारांनी पैगंबराचं नग्न चित्र प्रसिद्ध केलं तर चाललं असतं का ?
कायदा सर्वांसाठी समान हवा.
गांधींवर चित्रपट चालतो तर नथुरामवरील नाटकावर (फक्त काही शहरात) बंदी का? नथुरामवरील नाटक ठाण्यात होउ देणार नाही (खरं तर ठाण्याबाहेर काही चालत नाही) ही गुंडगिरी करणार्‍या आमदारांना कायद्याची चौकट नको का?

विजय तेंडूलकर इतका नालायक असेल असे वाटलेच होते

@अजो - मला विजय तेंडुलकरांबद्दल अपार आदर आहे ( हे उपहासानी लिहीत नाहीये ). त्यांची "ते", "हे सर्व कुठुन येते", "आणि मी" ही व्यक्तीचित्रात्मक पुस्तके त्यांना असलेली खोल समज दाखवून देते. त्यांनी बर्‍याच लोकांच्या जीवनावर प्रभाव टाकला आहे.

मोदींबद्दलचे त्यांचे विधान आणि मते मला मान्य नाहीतच, पण ते लेखक म्हणुन भारतातील कदाचीत सर्व श्रेष्ठ असावेत.
कदाचित वार्धक्यामुळे २००० सालानंतर त्यांच्या विचारशक्तीवर परीणाम झाला असेल ( त्याच काळातले त्यांचे रामप्रहर नावाचे सदर पण असेच बर्‍यापैकी हुकलेले होते )

@

विजय तेंडूलकर इतका नालायक असेल असे वाटलेच होते.

तुमचं अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य मान्य आहे! पण वरचं मत तेंडुलकरांची नाटकं वाचून बनवलं आहे की त्याशिवाय?

नक्की कोणाला ते कळलं नाही. मध्यपूर्वेतून फंडींग घेऊन वगैरे नीट समजलं नाही, असो.
@गोडसे - नक्कीच. देऊळ बांधायचं तर परवानगी द्यायला हरकत नाही. गर्दी झाली तर तो गांधींच्या अनुयायांचा पराभव असेल कदाचित!

सनातन प्रभात वर कारवाई झाली नाही ह्याचा आनंद झाला नाही ( काहीच वाटले नाही ) पण वागळे ला हाकलला ह्यानी मात्र फार आनंद झाला.

मला तर मुद्दे पटले बॉ. त्या दुव्यावरील व्यंगचित्रे पाहून यातून अशी नक्की कोणती अभिव्यक्ती होते हा प्रश्नही पडला. कलाकाराचे अभिव्यक्तीस्वातंत्र्य मान्यच आहे. पण अभिव्यक्तीच्या नावाखाली बेसिक डिसेन्सी सोडून निव्वळ हलकटपणा करण्याचेही समर्थन दुर्दैवाने करावे लागते याचे वाईट वाटते.

पण ते एक उदाहरण म्हणून घेतलेलं.

दुसरं उदाहरण द्या बरं हिंदू धर्माचं बरं का. ज्यात बलात्कार (= समाज्मान्य नसलेला क्यु) नाही अन तरीही गदारोळ झाला.

तुमचं मत पटलं नाही, नग्न चित्रं सुंदर असतात!

नक्की? प्रत्येक गोष्टीची? नग्न फॅमिली फोटो असतात का लोकांकडे? इतरांची स्त्री आपल्याला नग्न पाहायला मिळणे आणि आपली स्त्री इतर सगळ्यांना नग्न पाहायला मिळणे यात एक पुरुष म्हणून फरक नाही का वाटत तुम्हाला? आर यू इक्वली ओके विथ बोथ? कदाचित तुम्ही असाल पण सामान्य माणसाला ते असंभव आहे. समाजात अवमान काय असतो याच्या काही धारणा आहेत. त्यांना तडा देऊन आपले अभिव्यक्तिस्वातंत्र्य पुढे रेटायचे चूक आहे.
सध्याला समाजात नास्तिक कमी आहेत आणि त्यांच्या नक्की काय नाजूक भावना आहेत याची कल्पना नाही. प्रत्येक नास्तिक अतिशहाणा, दीडशहाणा असतो. प्रत्येकाच्या सगळ्या कल्पना वेगळ्या असतात. अजून ही या लोकांची "कॉमन अशी" धारणा नाही जी दुखतेय कि नाही हे पाहावे. तरी ही जात अतिशय संवेदनशील (आणि नालायक) असते म्हणून शक्य तितकी दखल घेतली जातेय.

Air Force drops 'So Help Me God' from oaths

Todd Starnes

By Todd Starnes
·Published November 19, 2013·
FoxNews.com

Facebook2907 Twitter330 livefyre371 Email Print

The Air Force Academy has admitted they removed the phrase “so help me God” from three oaths in the 2012 edition of their official cadet handbook, Fox News has learned.

सरस्वती ही विद्येची देवता, माता आहे आहे तिला नग्न दाखविणे अन सनी लिऑनला नग्न दाखविणे या दोहोत फरकच नाही का?

सहमत आहे.
------------
कलाकारांना आपण बाजूला ठेऊ. ते फार प्रगल्भ असतात. ज्ञानी असतात. उदात्त असतात.
http://www.insafbulletin.net/archives/742 मधला एम एफ हुसेन यांचा इंटरव्यू रोचक आहे. त्यातला आवडलेला भाग इथे पेस्टवत आहे.
Chaudhury: Could you talk about how your exposure and love for Hindu iconography and culture began.

Husain: As a child, in Pandharpur, and later, Indore, I was enchanted by the Ram Lila. My friend, Mankeshwar, and I were always acting it out. The Ramayana is such a rich, powerful story, as Dr Rajagopalachari says, its myth has become a reality. But I really began to study spiritual texts when I was 19. Because of what I had been through, because I lost my mother, because I was sent away, I used to have terrible nightmares when I was about 14 or 15. All of this stopped when I was 19. I had a guru called Mohammad Ishaq— I studied the holy texts with him for two years. I also read and discussed the Gita and Upanishads and Puranas with Mankeshwar, who had become an ascetic by then. After he left for the Himalayas, I carried on studying for years afterwards. All this made me completely calm. I have never had dreams or nightmares ever again. Later, in Hyderabad, in 1968, Dr Ram Manohar Lohia suggested I paint the Ramayana. I was completely broke, but I painted 150 canvases over eight years. I read both the Valmiki and Tulsidas Ramayana (the first is much more sensual) and invited priests from Benaras to clarify and discuss the nuances with me. When I was doing this, some conservative Muslims told me, why don’t you paint on Islamic themes? I said, does Islam have the same tolerance? If you get even the calligraphy wrong, they can tear down a screen. I’ve painted hundreds of Ganeshas in my lifetime — it is such a delightful form. I always paint a Ganesha before I begin on any large work. I also love the iconography of Shiva. The Nataraj — one of the most complex forms in the world — has evolved over thousands of years and, almost like an Einstein equation, it is the result of deep philosophical and mathematical calculations about the nature of the cosmos and physical reality.

When my daughter, Raeesa wanted to get married, she did not want any ceremonies, so I drew a card announcing her marriage and sent it to relatives across the world. On the card, I had painted Parvati sitting on Shiva’s thigh, with his hand on her breast — the first marriage in the cosmos. Nudity, in Hindu culture, is a metaphor for purity.

Would I insult that which I feel so close to? I come from the Suleimani community, a sub-sect of the Shias, and we have many affinities with Hindus, including the idea of reincarnation. As cultures, it is Judaism and Christianity that are emotionally more distant. But it is impossible to discuss all this with those who oppose me. Talk to them about Khajuraho, they will tell you its sculpture was built to encourage population growth and has outgrown its utility! (laughs) It is people in the villages who understand the sensual, living, evolving nature of Hindu gods. They just put orange paint on a rock, and it comes to stand for Hanuman.
---------------------------
कदाचित कलाकार असे उदात्त वैगेरे नसू शकतात. किंवा लोकांना तसे वाटू शकते. खासकरून कला जर ऑक्शनच्या हॅमरखाली येणार असेल तर असे जास्त वाटते. अशा शंकेचा कलाकाराने आदर केला पाहिजे, जो हुसेन यांनी केला आहे. त्यांनी लोकांची माफी पण मागीतली आहे.
Chaudhury: Why did you apologize for your art? You know more about Hindu iconography and the shastras than the goons who deface your work.

Husain: Never. I have never apologized for my art. I stand by it totally. What I said was that I have painted my canvases — including those of gods and goddesses— with deep love and conviction, and in celebration. If in doing that, I have hurt anyone’s feelings, I am sorry. That is all. I do not love art less, I love humanity more. India is a completely unique country. Liberal. Diverse. There is nothing like it in the world. This mood in the

country is just a historical process. For me, India means a celebration of life. You cannot find that same quality anywhere in the world.
काँग्रेसचे सरकार बुळे आहे, त्या जागी भाजपचे असते तर मी परत भारतात आलो असतो, हिंदुधर्मात नग्नता पावित्र्यासमान आहे*, उजव्या विचारसरणीच्या लोकांनी माझे समर्थन करायला उर्जा वापरली पाहिजे, मला मुसलमानी संस्कृतीचे चित्रे काढायला सांगीतले तेव्हा मी मुसलमानांत टॉलरंस आहे कुठे असे विचारून त्यांना धुडकावले, इ इ हुसेन म्हणतात.

तरीही भावना आहत होणे हे समजून घेतले जाऊ शकते कारण शांतपणे कोणाचे म्हणणे ऐकायचे आणि समजून घ्यायचे ही वृत्ती झुंडीत नसते आणि असावीच असे म्हणणे पण तितिकेसे सुयोग्य नाही.
------------------------------------
कलाकारांनतर अजून एका वर्गाचा प्रश्न उरतो.
नग्नतेमधे कला वा आल्हाद पाहणारांना स्वतःच्या घरातील स्त्रीचे नग्न चित्र पब्लिकली लोकांना कलास्वाद वा आल्हाद द्यावा यासाठी वापरणे योग्य वाटते काय हा प्रश्न. यात हिंदु मुस्लिम आणायची गरज नाही. कारण हे नग्नतेचे कलास्वादक फक्त हिंदू वा फक्त मुस्लिम नाहीत. त्यांची स्वतःची अशी कलास्वादक म्हणून सर्वात तीव्र ओळख आहे. तुमची (हिंदूंची नै म्हणायचं, इंटॉलरंट लोकांची) देवी आम्ही नागडी पाहणार तिचा भक्त म्हणून नव्हे तर फक्त कला म्हणून आस्वाद घेणार. लक्षात घ्या, सामान्य लोकांसाठी देव हे भक्तीसाठी असतात, कला सेकंडरी असते. आम्ही नास्तीक आहोत, पुरोगामी आहोत आणि कलाभ्यास म्हणून आम्ही काहीही उघडं नागडं करू हा पावित्रा चीड आणणारा आहे. तर ज्या व्यक्ति नास्तिक, पुरोगामी आणि निर्भक्त कलास्वाद या सबबीखाली लोकांना भक्तीमय वाटणार्‍या देव आणि देवतांना नागडे पाहू इच्छितात त्यांना त्यांचे श्रद्धास्थान, आदरस्थान नागडावले तर आवडेल काय हा प्रश्न आहे. असे श्रद्धास्थान ओळखावे कसे? तर भक्ती करणार्‍या माणसाची जितकी भावनिक गुंतवणूक देवाशी/ देवीशी आहे तितकीच भावनिक, अस्मितिक गुंतवणूक नास्तिक माणसाची कुठे आहे ते पाहावे**. शेवटी ती घरात तर निघेलच.
----------------------
* मूळात हेच जर हुसेन म्हणतात तसं त्यांच्यावर टिका न करायचं करायचं कारण असेल तर ... हुसेनांचं समर्थन करणारांनी हिंदु धर्माची महत्ता, त्यातील पावित्र्याचे स्थान, पावित्र्याचे दाखले , इ इ बद्दल गौरवानं बोललं पाहिजे. एकिकडे हिंदूधर्माला १००% शिव्या घालायच्या आणि दुसरीकडे त्यातले पावित्र्य ही थीम समर्थायची हा दुटप्पीपणा आहे.
** उदा. डार्विनला अरुणजोशी बाबामहाराज म्हणाला कि म्यूटेशन थेरीबद्दल काही माहित नसलेले डार्विनभक्त खवळतात तसे. ती -१ श्रेणी ही एकप्रकारची अरुणजोशीच्या त्या मतावर बंदी घालण्याची मागणी आहे.

विरोध नग्नतेला नाही .. विरोध नग्न चित्र कोणी काढावं याला आहे.

वाटलंच होतं. बीभस्त कला हे फक्त दाखवायचे दात आहेत, मुळ कारण जाती/धर्मद्वेष असावा.

तुम्ही एखाद्या धर्माचे असताना दुसर्‍या धर्मातील देवी-देवतांचं नग्न चित्रण कराल का?

हो. जरूर करेन. आमचं नशिब थोर म्हणून बाबा बर्व्यांसारख्यांना बॉटीचेलीच्या रोममध्ये फारसं महत्व नव्हतं, नाहीतर ही मोहक अ‍ॅफ्रोडीटी काढायचा या इटालियनाला काय अधिकार म्हणून रडारड झाली असती.

तुमच्या घरातील स्त्रीचं तुम्ही कमी कपड्यात अथवा नग्न चित्र / फोटो काढणं आणि शेजार्‍यानी तसं चित्र / फोटो काढणं यात काहीच फरक नाही का?

फरक आहे, पण तो फक्त चित्र कसं काढलं जाईल यात. बोंबलायला बाबा बर्व्यांचा हत्ती हा उंदरासारखा होत असेल तर त्यांनी काढलेल्या "आपल्या" स्त्रीचं चित्र म्हणजे विटबंना का एखाद्या चांगल्या चित्रकार शेजार्‍याने? हा प्रश्नाचं उत्तर सापडायला आपले आणि परके ही डोक्यात जमलेली जाळी आधी साफ करावी लागतील. जगातील बायकांची सगळी न्युड पोर्ट्रेट्स काही त्यांच्या घरातील पुरषांनीच काढली आहेत असे तुम्हाला वाटते का काय? (बाकी घरातील पुरषाचं रेखाटन परक्या स्त्रीनं केलेलं चालेल का हो बर्वे तुम्हाला?)

एखादा शिल्पकार तल्लीन होऊन एखाद्या सौंदर्यदेवतेचे स्तन कोरत असताना बाबा बर्व्यांसारख्या कोणातरी अरसिकाने येऊन "अरे हा तर परक्या धर्माचा" म्हणून ओरडण्यापेक्षा मोठा रसभंग तो काय असू शकेल!