भारतीय नौदलाचा उत्कर्ष - सुल्तान एम. अली

सदर लेख Indian Naval Surge या सुल्तान एम. अली यांच्या लेखाचा स्वैर अनुवाद आहे. मूळ लेख पाकिस्तानमधील वृत्तपत्र द नेशन मध्ये प्रकाशित झाला आहे. तो आंतरजालावर इथे वाचता येईल. लेखातील विकिपीडियाचे दुवे मी दिलेले आहेत - मूळ लेखात नाहीत.
सदर अनुवाद करून योग्य त्या श्रेयासह ऐसीअक्षरेवर प्रकाशित करण्यासाठी मूळ लेखकाकडून अनुमती घेतली आहे व गरज पडल्यास सदर विरोप ऐसीअक्षरेच्या संस्थापकांसमोर सादर करू शकतो
============

अमेरिकेच्या डिफेन्स न्यूज या दैनिकाला मुलाखत देताना, पाकिस्तानाला भारताच्या आण्विक शक्तीने युक्त, अण्विक शस्त्रे बसविण्याची क्षमता असल्या पाणबुडीमुळे दक्षिण आशियामध्ये बदललेल्या सामरिक समीकरणांबद्दल, पाकिस्तानसाठी वाढलेल्या धोक्याबद्दल विचारले असता, पाकिस्तानी नौदलाचे (पा. नौ. ) प्रमुख अॅडमिरल आसिफ संदिला, यांनी उत्तर दिले की " भारताच्या नौदलाची संयोजना बघता, का केवळ आमच्यासाठीच नव्हे तर संपूर्ण हिंदी महासागरातील सत्तांसाठी काळजीचा विषय आहे"

भारतीय नौदलाची (भा. नौ. ), प्रत्यक्षात अतिशय निळ्या समुद्रातील आरमारी तांडा उभारण्यासाठी, भव्य वृद्धीकरणाची योजना आहे. या अतिभव्य योजनेमध्ये स्थानिक आणि भाडेतत्त्वावर घेतलेल्या अश्या दोन्ही प्रकारच्या आण्विक पाणबुड्यांसोबतच, आण्विक शस्त्रे डागता येण्याची क्षमता असणाऱ्या इतर अनेक व्यवस्था समाविष्ट आहेत ज्यामुळे भारतीय आण्विक माऱ्याच्या क्षमतेचे त्रिकूट - हवेतून, जमिनीवरून आणि पाण्याखालून - पूर्ण होणार आहे. भारताच्या आण्विक पाणबुड्यांची सुरवात पूर्व यू. एस. एस. आर. कडून १९८७ मध्ये १० वर्षाच्या भाडेतत्त्वावर घेतलेल्या 'चक्र' प्रकारातील आण्विक पाणबुडीने झाली होती. त्याच्या अमूल्य अनुभवाची परिणिती १९९८ मध्ये विशाखापट्टणम येतील शिपिंग सेंटर मध्ये आधुनिक तांत्रिक वेसल - Advanced Technology Vessels (ATV)- देशी आण्विक पाणबुडी- बनविण्याच्या इच्छेत झाली. भारतीय शास्त्रज्ञांचा दावा आहे की ते देशी बनावटीचा ९० मेगावॉटचा प्रेशराईज्ड वॉटर रिअॅक्टर (PWR), एटीव्ही (ATV)च्या नौकापृष्ठावर बसविण्यात यशस्वी झाले आहेत. मात्र, असे दिसते की हे प्रेशराईज्ड वॉटर रिअॅक्टर (PWR) रशियाकडून मिळवले आहे. १९९६ च्या मध्यापर्यंत या ATV प्रकल्पावर १८५७लाख अमेरिकन डॉलर्स खर्च झाले होते आणि आता त्याचा खर्च ३. ७ बिलियन डॉलर्सवर पोचला आहे

भारताकडे सद्यस्थितीत १४ कार्यरत पाणबुड्या आहेत, तसेच भा. नौ. ने सहा स्कॉर्पीयन पाणबुड्या घेण्यासाठी फ्रान्सबरोबर करार केला आहे. या पाणबुड्या भारतीय गोदीतच बांधल्या जात आहेत आणि साधारणतः २०१८ पर्यंत त्या भारतीय ताफ्यात दाखल होतील असे दिसते. भारतीय सुरक्षा समितीने सध्याच्या फ्रान्सच्या मदतीने बनविण्यात येणाऱ्या या सहा पाणबुड्यांसोबत आणखी सहा पारंपरिक पाणबुड्यांच्या खरेदीला मान्यता दिली आहे. स्वतंत्र भारतीय बनावटीची पहिली ATV आय. एन. एस. अरिहंतचा PWR गेल्यावर्षी सुरू झाला आहे, तसेच त्याच्या सागरी-चाचण्या लवकरच संपून २०१२च्या अखेरच्या सुमारास अरिहंतला सामावून घेतले जाईल. याचबरोबर दुसरीकडे तीन फॉलो-ऑन आण्विक पाणबुड्यांच्या संरचनेचे काम जोमात चालू आहे, अन त्यातील दुसऱ्या पाणबुडीच्या रिअॅक्टरची बांधणी रशियाच्या मदतीने सुरू आहे. दुसरी पाणबुडी आय. एन. एस. अरिंदम २०१५ पर्यंत सागरी चाचण्यांसाठी तयार होईल असे अपेक्षित आहे. भारतीय नौदलाच्या या पाणबुड्यावर सुरवातीला ७५० कि. मी सागरीका (K-१५) या SLBM (Submarine Launched Ballistic Missiles) तैनात असणार आहेत आणि नंतरच्या काळात सध्या तयार होत असलेल्या ३५०० किमी च्या K-४ SLBM जोडल्या जातील. INS/M अरिहंतमध्ये एकावेळी बारा ७५०किमीच्या सागरिका SLBM किंवा चार K-4 SLBM घेऊन जाण्यासाठी चार स्लॉग्स आहेत. दरम्यान, भा. नौ. ने रशियन अकुला-II प्रकारच्या दोन आण्विक पाणबुड्या रशिया कडून भाडेतत्त्वावर घेतल्या आहेत, कारण त्यांना दीर्घकालात तीन SSBNs आणि चार SSNs (आण्विकशक्तीने मारा करणाऱ्या पाणबुड्या) हव्या आहेत. असे समजले जाते की २०१५पर्यंत भारताच्या ताफ्यात साधारणतः ३० पारंपरिक पाणबुड्या असतील.

हिंदी महासागरात दाखल होणाऱ्या या आण्विक पाणबुड्यांचे परिसरावर गंभीर परिणाम होणार आहेत. यामुळे स्थानिक व सार्वत्रिक देशांत/नौदलात भारताचा दर्जा अधिक उंचावणार आहे, तसेच पा. नौ. च्या तुलनेत सध्या अरबी समुद्रात असणारे सुरक्षेचे गणित भारतीय नौदलाच्या बाजूने झुकणार आहे. चायनीज, ऑस्ट्रेलियन, इंडोनेशियन आणि इतर स्थानिक नौदलासाठी धोका कैकपटीने वाढणार आहे. आण्विक पाणबुड्यांमुळे जगभरात दूरवरच्या पाण्यात असलेल्या प्रतिपक्ष माऱ्याच्या टप्प्यात तर येतोच शिवाय इंधन भरण्यासाठी किंवा बॅटरी रिचार्ज करण्यासाठी अनेकदा पृष्ठभागावर यावे लागत नसल्याने अधिक खोलवर बराच काळ कोणालाही न समजता थांबता येते. प्रत्यक्षात, त्यांच्यामुळे आण्विक मिसाईल्स बसवल्याने त्यांची शक्ती पटींमध्ये वाढते, अन भा. नौ. ची पाकिस्तानच्या तटापासून व्यवस्थित दूर अंतरावरून पाकिस्तानात खोलवर मारा करण्याची क्षमता यांच्या समावेशाने अधिकच वाढते

भा. नौ. च्या इतर संपादित गोष्टीमध्ये 'एअरक्राफ्ट कॅरिअर' अॅडमिरल गोर्ष्कोव - ज्याचे नामांतर आय. एन. एस. विक्रमादित्य केले आहे- १६ मिग-२९K/KUBs आणि ६ ते ८ KA-31 AEW हेलीकॉप्टर्स सोबत आहे. याशिवाय भारत आपल्या नौदलासाठी तीन अजून देशी बनावटीचे 'एअरक्राफ्ट कॅरिअर' बनवीत आहे. याव्यतिरिक्त अधिक नौदल बेसेस बनविण्याबरोबरच, ३ कलकत्ता श्रेणीचे 'डिस्ट्रॉयर्स' आणि 'गायडेड मिसाईल फ्रिगेट', चार ASW कॉर्व्हेटस, चार सरयू श्रेणीच्या क्रियाशील गस्ती नौका (Operational Patrol Vessels), चार लँडिंग प्लॅटफॉर्म डॉक्स बनविण्याची, तसेच दोन ऑस्प्रे श्रेणीचे सुरुंग शोधक व आठ P8-I लांब पल्ल्याची सागरी गस्त घालणारी विमाने अमेरिकेकडून भाड्याने घेण्याची योजना आहे.

या भव्य उभारणीकडे बघता पाकिस्तानी नौदलापुढे खडतर आव्हान आहे.. भारतीय नौदलास नौकेस-नौका या पद्धतीने गाठणे शक्य नसले तरी पाकिस्तानी नौदलप्रमुख त्यांच्या मुलाखतीत म्हणाले की "आमचे या उभारणीकडे लक्ष आहे आणि आम्ही युद्धनितीक समतोल साधण्यासाठी योग्य ते उपाय योजत आहोत. " तेव्हा देशाने आपले नौदल उभारण्यासाठी बरीच गुंतवणूक करणे आवश्यक आहे.