आईसक्रीमवाले गंदे अंकल..

छान मुक्तक..... आवडलं.

नाइलाजको क्या इलाज?

मुक्तक आवडले.

छान लिहायलाही नको वाटतंय.. पण ... छान आहे मुक्तक! :(

खणखणीत...

आवडले.

मुक्तक आवडले, अगदी समयोचित. पण का कुणास ठाऊक, त्या मुलीचा निरागस आनंद हिरावला गेला असे वाटले. तुम्ही द्यायला हवे होते तिला आईसक्रीम! तिच्या आईवडिलांना नाही कळले तरी तिला तर कळेल, अच्छे आईसक्रीमवाले अंकल, कोणाला म्हणायचं ते!

मुक्तक आवडले.

लिखाण आवडले.

पण काही गोष्टींच्या बाबत संवेदनाशीलता गुंडाळून ठेवणे श्रेयस्कर या मताचा मी आहे.

माझा एक मित्र घटस्फोटित आहे. त्याला एक सहा सात वर्षांची मुलगी आहे. मित्राला मुलीबद्दलचे व्हिजिटींग राईट्स फक्त शनिवार-रविवारपुरते, त्या मुलीला स्वतःच्या घरी आणण्यापुरते आहेत. एका शनिवारी मित्राला काम होते आणि मुलीला काही तास सांभाळण्याकरता कुणाची मदत होती. नेमका मी त्यावेळी घरी होतो आणि माझी पत्नी कामाकरता बाहेर असणार होती. त्यावेळी मी आणि माझ्या मित्राने कॉफी पिता पिता या परिस्थितीबद्दल गप्पा मारल्या. आणि आम्ही दोघांनीही हे हसत हसत मान्य केले की काहीही झालं तरी मी या परिस्थितीत त्या मुलीला सांभाळू शकणार नाही. मी त्या मुलीला आमच्या एका दुसर्‍या मित्राच्या कुटुंबाकडे सोडण्याची सोय केली.

यातला (प्रस्तुत संदर्भातला ) लक्षणीय मुद्दा इतकाच की, मी आणि माझा मित्र, आम्हा दोघांनाही मी त्या मुलीला सांभाळणे या बाबीबद्दल कुठेही अविश्वास, संशय नव्हता आणि तरीही, इमर्जन्सी नसेल तर हे टाळणेच योग्य याबद्दल आम्ही दोघेही अगदी सहज सहमत होतो.

एक साधासा प्रसंग अतिशय छान रंगवला आहे. त्यातून सहज उद्भवलेला गंभीर प्रश्नही संतुलितपणे मांडला आहे. मुलांचं रक्षण करण्यासाठी आपण काळजी घेतो. घ्यायलाच हवी. वाईट माणसं असतात आसपास काही. पण त्यांच्यापासून बचाव करण्यासाठी इतक्या सगळ्या चांगल्या माणसांच्या चांगूलपणाचं व्यक्त होणं थांबवायचं का? कदाचित तो त्याग गरजेचा असेल. पण पूर्ण खात्री नाही वाटत.

लिखाण आवडले.
यावरुन आठवले. माझ्या पत्नीच्या एका मैत्रिणीच्या वडीलांचे गंभीर ऑपरेशन होते. आणि तिच्या तीन-चार वर्षाच्या मुलाला सांभाळायला घरी कुणी नव्हते. त्या मैत्रिणीने तिच्या मुलाला काही तास आमच्या घरी ठेवले. घरी फक्त मी आणि माझा मुलगा होतो. माझा मुलगा त्या मुलाचा समवस्क होता. ते काही तास खूप छान गेले. दरम्यान त्या मुलाचे आमच्या घरी खाणे-पिणे, इतर विधी हे सगळे झाले. तो मुलगा होता आणि खूप लहान होता.(याही गोष्टी आजकाल असंबद्ध झाल्या आहेत) आज मी जिथे राहातो, त्या इमारतीत काही लहान मुली आहेत. त्या येता जाता भेटतात, हसतात, 'काय काका, कसे आहात?' असे विचारतात. परीक्षांत पास झाल्या की घरी पेढे आणून देतात, वाकून नमस्कार करतात. त्यांच्या घरच्यांशीही आमचे शहरात जितके असतात तितके बरे संबंध आहेत. पण माझी खात्री आहे, यातल्या एकाही मुलीला तिची आई काही तास घरी थांबायचे असल्यास 'काकांकडे थांब तू' असे म्हणणार नाही. हे क्लेशदायी आहे, पण खरे आहे...

मला आत्ताच माझ्या बाबतीतला एक प्रसंग आठवला. नुकताच अमेरिकेत आलो होतो. महाराष्ट्र मंडळाच्या नाटकात काम करत होतो. नाटकात काम करणारे सगळे मध्यमवयीन -- माझ्यापेक्षा बरेच मोठे. त्यांच्यापैकी कोणाशी मैत्री अशी खास जमलेली नव्हती. अमेरिकेत सेटल झालेले, पोरंबाळं असलेले लोक. त्यांचे विषय वेगळे आणि माझा रस वेगळा. असो. तर नाटकात एका लहान मुलीचंही काम होतं. ते त्यावेळी पाचवीत असलेली, त्या चमुपैकीच एका जोडप्याची मुलगी करायची. तिची माझ्याशी बऱ्यापैकी गट्टी. मी तिथे नवा, आणि ती मला तिच्या नावाचा उच्चार 'क' ने नसून 'ख' ने होतो वगैरे शिकवायची.

तर झालं असं की या नाटकाचे प्रयोग इतर आसपासच्या शहरांमध्येही करण्याची प्रथा होती. तर एक व्हॅन घेऊन आम्ही पाचसहा तासांच्या प्रवासाला निघालो. कसं झालं कोण जाणे पण मी आणि ती मागे बसलो. आमच्या चिक्कार गप्पा चालू होत्या. तिने मला '९९ बॉटल्स ऑफ बिअर ऑन द वॉल, ९९ बॉटल्स ऑफ बिअर ऑन द वॉल, टेक वन आउट पास इट अराउंड ९८ बॉटल्स ऑफ बिअर ऑन द वॉल' हे 'एक चिमणी आली एक दाणा उचलला भुर्रकन उडून गेली' स्टाइलचं गाणं शिकवलं. नंतर तिने मला दुसरा खेळ शिकवला. आपल्याला कुठचीही गाडी दिसली तर तिची नंबरप्लेट बघायची. तिच्यावरच्या आकड्यांचा क्रम तोच ठेवून मध्ये कुठचीही चिन्हं घालायची आणि उत्तर चोवीस आणायचं. हा अतिशय अॅडिक्टिव्ह खेळ आहे. त्या मोठ्या लोकांच्या कसल्यातरी रेसेशन, नोकऱ्या, महागाई, घरांच्या किमती, मराठी मंडळाची राजकारणं वगैरे गप्पांपेक्षा मला हे केव्हाही आवडलं असतं.

मला वाटतं नंतर एकंदरीतच मोठ्या मंडळींमध्ये 'हा तरुण पोरगा आपल्याबरोबर वेळ घालवण्याऐवजी हिच्याबरोबरच का बोलत असतो?' अशा प्रश्नाने भुवया उंच झाल्या असाव्यात. मला एक्झॅक्टली काही सांगता येत नाही, पण वागणुकीत, नजरेत किंचित बदल झाल्याचं जाणवलं. मी त्यांना दोष देत नाही. पण हे विचार प्रत्येक आईबापाच्या मनात असतात. त्याला इलाज नाही.

शीर्षक वाचून घाबरतच लेख उघडला की काहीतरी कुरुप घटना बद्ध केलेले ललीत वाचायला मिळणार (ललीत कुरुप नाही पण त्यातील घटना कुरुप म्हणायचे आहे). वाचल्यानंतर जीव भांड्यात पडला.
बाकी थत्ते यांच्यासारखे "नाइलाज को क्या इलाज" असेच म्हणते.

अगदी सामान्य वाटू शकणारी घटना तितकीच प्रभावीपणे मांडून समाजजीवनातील सल समतोल साधून मांडलेय, जियो गवि! व पुं ची आठवण झाली.
ओल्याबरोबर सुकंही जळतं, समाज बदलतोय तसे हे त्रास होणारचं असं वाटतं.
कधी कधी वाटतं आपलं मनही सालं काय काय विचार करतं, जे लोक विचार करत नाहित ते शहाणे आणि मस्तीत मस्त जीवन जगू शकणारे! म्हणजे, त्या मुलीला देऊ की नये आयस्क्रीम साठि पैसे हा विचारच नसता उठला मनात तर.. हे एखाद्या निरागस मनाला (ज्याला ह्याच्या परिणामांची ते कळत नसल्याने चिंता नाही) तरी शक्य आहे किंवा एकदम निर्ढावलेल्या (काय फरक पडतो असं म्हणणार्‍या!) साला आपण मध्ये लटकतो म्हणून हे हाल!
प्रतिसादांतले अनुभव लक्षात राहाण्यासारखे!

लेख आवडला. साध्या शब्दात, अतिशय गंभीर विषयाला वाचा फोडली आहे. मी आणि माझ्या बहिणी, आमच्या मुलींबाबत अतिशय जागरूक असतो! पण जेव्हा मी माझ्या आईशी बोलले तेव्हा तिला या सगळ्या गोष्टी अचंबित करणार्या आणि अविश्वसनीय वाटल्या. या गोष्टी पूर्वी होत नसतील का? अर्थातच होत असणार. पण त्या झाकून ठेवणे हेच शहाणपणाचे वाटायचे तेव्हा. त्यामुळे त्याचा काही गाजावाजा होत नसे. पर्यायाने माझ्या आईसारख्या लोकांना असं काही होऊ शकतं याचीही जाण नसायची. अज्ञानातलं सुख! पण आता स्त्रीवर्गही जागरूक झाला आहे, आणि प्रसारमाध्यमेही या गीष्टीना प्रसिद्धी देतात. त्यामुळे "आमच्या वेळी असं नव्हतं होत." असं म्हणताना काही लोक द्रोपदीसारख्या राणीचे भरसभेत वस्त्रहरण झाले होते ते जाणीवपूर्वक विसरतात.

पण तरीही या गोष्टी आजकाल जास्त वाढल्या आहेत का? सिने-मासिकातून घडणारे लैंगिक दर्शनामुळे, अवतीभोवती, इंटरनेटवर या विषयाची जास्त माहिती उपलब्ध असल्याने, माणसांच्या लैंगिक गरजा वाढल्या आहेत का? आणि त्या आपल्या संस्कृतीच्या परिघात न बसल्याने रेपचे प्रमाण वाढले असेल का?

आणि पाचसहा वर्षांच्या मुलीला, एकटीला सोसायटीबाहेरच्या दुकानात सोडण्याजोगा विश्वास तिच्या आईवडिलांना अजूनही वाटू शकतो हि गोष्ट आशादायक कि भीतीदायक?

मुक्तक आवडले.

घटना सत्य की काल्पनिक ह्याबाबत कुतुहल नाही.पण काहीही असले तरी,

स्वाभाविक सहज वृत्ती,प्रेरणा आणि त्या प्रेरणेला अटकाव करणारे, तिच्यापेक्षा जास्त प्रभावी ठरणारे,तिच्यावर मात करणारे दुसरे फ़ोर्सेस, ह्यातलं द्वंद लेखकाने सहज शब्दात टिपले आहे.ह्या द्वंदातही संघर्षापेक्षा शरणागती जास्त उठून दिसणारी, आणि शरणागती परत समर्थन शोधते हे ही परत स्वाभाविक आणि सहज वृत्तीला शोभणारेच. एका साध्या घटनेचा संदर्भ घेऊन लेखकाने हे व्यवस्थित टिपले आहे.आवडले.