लेखकहो सावधान

त्या छापलेल्या लेखाचं क्रेडीट तुम्हाला दिलंय हे जरी योग्य असलं तरी तुमच्या पूर्वपरवानगी शिवाय हा लेख वृत्तपत्रात छापणे चूकच!
हा लेखनचौर्याचाच प्रकार म्हणता यायला हवा.
तुम्ही लोकमतशी संपर्क केलाय का?

परवानगी घ्यायला पाहिजे हे खरेच - पण संस्थळाचे नाव दिले आहे, शिवाय आपला नामोल्लेख आहेच. मला वाटतं आपलं चांगलं लेखन लोकांपर्यंत जात असेल तर इटस ओके :)..अर्थात हे माझं मत आहे.

"लोकमत" तर्फे दिवाळी अंकातला ऋता यांचा प्रस्तुत लेख छापावा याबद्दल विचारणा करणारे पत्र तेथील संपादकांकडून आलेले होते. त्यावर, हा लेख छापण्याकरता "ऐसी अक्षरे"कडून कसलीही हरकत नसल्याचे त्यांना कळविण्यात आलेले होते. मात्र याचबरोबर, खालील तीन गोष्टी सांगण्यात आल्या :

- "ऐसी अक्षरे"चा संदर्भ "लोकमत" वर द्यावा अशी विनंती.
- मूळ लेखाच्या लेखिकेचा इमेल आयडी
- लेखिकेची परवानगी घ्यावी अशी सूचना.

झाल्या प्रकाराबद्दल "ऐसी अक्षरे" दिलगीर आहे.

प्रत्यक्ष लेखिकेपर्यंत लोकमतवाल्यांनी संपर्क साधला पाहिजे होता याबद्दल दुमत नसावे. पण त्यांनी संस्थळाची लिंक अन मूळ लेखिकेचे नाव दिलेले असल्याने निषेधाची धार बोथट झाल्यागत वाटतेय. असो.

'लोकमत'ने ऋता यांचा लेख त्यांच्या संमतीविना छापला, शिवाय लेख छापला आहे हे कळवलेही नाही हे अयोग्यच आहे. तसा प्रतिसाद 'लोकमत'वर नोंदवला आहे - तो प्रकाशित होईल की नाही हे माहिती नाही.

संकेतस्थळावरील एखाद्या लेखाचा दुवा पूर्वपरवानगीविना देणे आणि पूर्ण लेख पूर्वपरवानगीविना देणे - यात नेमका काय फरक असतो - असा एक प्रश्न मनात आला. कारण इतर संस्थळावरच्या लेखांचे, प्रतिसादांचे दुवे इथं बरीच मंडळी देत असतात. त्यावर कुणी कधी आक्षेप घेतला असेल तर मला माहिती नाही. त्यासंबंधी इतरांची काय भूमिका आहे हे जाणून घ्यायला आवडेल.

आणखी एक जाणवलं (पुन्हा एकदा!!) ते असं की - आपल्या आणि इतरांच्या हक्कांबाबत आपण कितीही संवेदनशील असलो (इथं 'ऐसी अक्षरे' लेखकांच्या आणि सभासदांच्या हक्कांबाबत संवेदनशील आहे हे गृहित आहे) तरी जेव्हा आपण एका प्रक्रियेत सामील होउन इतर कुणाबरोबर भागीदारी करत असतो तेव्हा अनवधानाने का होईना या हक्कांवर (ज्यांना आपण मूल्य मानतो त्या हक्कांवर) गदा येण्याच्या, त्यांची पायमल्ली होण्याच्या प्रक्रियेत आपण सहभागी होण्याची शक्यता असते. असे काही होईल याची आपण कल्पनाही केलेली नसते. तेव्हा भागीदारीत सामील होताना अधिक जागरुक राहण्याची गरज असते. शिवाय हक्कांची पुनर्प्रस्थापना करण्याची कृतीही हाती घ्यावी लागते अशा वेळी.

सातत्याने, जाणीवपूर्वक केल्या जाणा-या अशा गोष्टी (हक्कांची पायमल्ली) आणि नकळत घडून गेलेल्या अशा गोष्टी - हे चित्र समाजातही वेळोवेळी दिसत असणार (दिसतेच!). त्यावेळी आपण किती समंजस भूमिका घेतो आणि किती टोकाची भूमिका घेतो हेही पाहणे रोचक ठरावे.

आपले लेखन जर जर जास्तीत जास्त लोकांपर्यंत पोहोचावे, त्यांनी ते वाचावे असे वाटत असेल तर झाला प्रकार हा इष्टापत्तीच म्हटले पाहिजे. अर्थात प्रत्येकाचा दृष्टीकोन वेगळा असू शकतो.

धाग्यात संपादन करून लावलेल्या पुरवणीत बहुतेकांना अपेक्षित प्रतिसाद मिळावा.

जास्त वाचकांपर्यंत हा लेख पोहोचला हे महत्वाचे आहे तरी:

ऐसी अक्षरे ची ध्येय धोरणे फ़ायनली कुठे ठेवली आहेत? मला दिसत नाहीत. त्यामधे कॉपीराईट, परवानगीबद्दल त्यांनी काही लिहिले आहे काय?

आपल्याला इथे चांगला वाचक/ चांगले लेखन मिळते. इंटरनेटवर प्रसिध्द झालेल्या बाबींकडे सिरिअसली न पाहण्याची वृत्ती या प्रकारातुन दिसते. असे आहे काय?

जाता जाता, लोकमत सारख्या वृत्तपत्रातुन प्रकाशित होणारे साहित्य इत्यादी इंटरनेटवरल्या माध्यमांवर सर्रास ठेवले जाते. अशावेळी, ते ठेवणारे वा ते संस्थळ परवानगीचा विचार करतात काय?

काल या लेखातील लोकमतच्या त्या लिंकवर जाऊन माझ्या आडकित्ता व रजिस्टर्ड ईमेल आयडिने चोरी केल्याबद्दलचा निषेध नोंदवला.
माझी प्रतिक्रिया 'संपादनासाठी' राखून ठेवली आहे असा मेसेज आला.
आजही माझी प्रतिक्रिया तिथे प्रकाशित नाही.